Forfaitair rendement: de fictieve percentages van box 3 en de tegenbewijsregeling voor werkelijk rendement
Het forfaitair rendement is het vaste, fictieve rendement dat de Belastingdienst in box 3 aan elke vermogenssoort toekent, ongeacht wat je werkelijk verdiende: voor 2026 1,28 % op banktegoeden (voorlopig), 6,00 % op beleggingen en overige bezittingen en 2,70 % aftrek op schulden. Over dat fictieve rendement, na het heffingsvrij vermogen, betaal je 36 % belasting.
Waarom forfaits: de Belastingdienst kent je echte rendement niet en belastte tot 2021 iedereen alsof het vermogen 4 % opbracht. De Hoge Raad oordeelde in het Kerstarrest (december 2021) dat dit spaarders discrimineerde; sindsdien gelden aparte forfaits per soort en, na een tweede reeks arresten in 2024, het recht om werkelijk rendement aan te tonen.
De percentages: het spaarforfait volgt de gemiddelde spaarrente van het jaar en wordt pas na afloop definitief vastgesteld; het beleggingsforfait is een meerjarig gemiddelde van aandelen, obligaties en onroerend goed en staat vooraf vast. Voor 2026 is het beleggingsforfait bij amendement op 6,00 % gezet in plaats van de voorgestelde 7,78 %. Op een tweede woning van € 400.000 rekent de fiscus dus € 24.000 fictief rendement, ook als de huur of waardestijging lager was.
Tegenbewijsregeling: wie kan aantonen dat het werkelijke rendement over het hele box 3-vermogen lager was dan het forfaitaire, betaalt over het werkelijke rendement. Werkelijk rendement is rente, dividend, huur én waardeveranderingen, zonder aftrek van kosten en zonder verrekening van verliezen met andere jaren. Het formulier heet Opgaaf werkelijk rendement; de regeling werkt niet andersom.
Vanaf 2028: het kabinet wil box 3 omvormen naar een heffing op werkelijk rendement met een vermogensaanwasbelasting voor beleggingen en een vermogenswinstbelasting voor onroerend goed en aandelen in familiebedrijven. Tot die tijd blijven de forfaits met tegenbewijs gelden.
Bewaar jaaroverzichten van rente, dividend, huur en de waarde op 1 januari en 31 december: alleen met die vier cijfers kun je in een slecht beursjaar de tegenbewijsregeling gebruiken. Richify bewaart de standen per datum en telt het werkelijke rendement per jaar op.
