Borsa İstanbul (BIST)
Tanım
Borsa İstanbul A.Ş. (BIST), Türkiye'nin tek menkul kıymet borsası olup, 2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) ve İstanbul Altın Borsası'nın (İAB) birleşmesiyle kurulmuştur.
Yapı ve sahiplik: Borsa İstanbul, anonim şirket statüsündedir. Ortakları arasında Türkiye Varlık Fonu, EBRD ve diğer kurumsal yatırımcılar bulunur. Faaliyetleri SPK tarafından düzenlenir ve denetlenir. Genel müdürlük İstanbul-Sarıyer'dedir. Kuruluş itibarıyla yaklaşık 500-550 şirket Pay Piyasası'nda işlem görür (yıllara göre değişir).
Piyasalar: (1) Pay Piyasası — şirket hisselerinin işlem gördüğü ana piyasa. (2) Borçlanma Araçları Piyasası — DİBS (Hazine bonosu, Devlet tahvili), özel sektör tahvilleri, repo. (3) Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) — endeks (BIST 30, BIST 100), pay, döviz (USD/TRY), emtia (altın, brent) vadeli işlemleri ve opsiyonları. (4) Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası — fiziki altın ve gümüş işlemleri.
İşlem saatleri: Pay Piyasası açılış seansı 09:55-10:00, sürekli müzayede 10:00-18:00, kapanış seansı 18:00-18:10 (kapanış fiyatı tek fiyat seansı). Tatil günlerinde işlem yapılmaz. Takas tarihi 2 iş günü (T+2). Yabancı yatırımcılar serbest bırakılan tüm enstrümanlarda işlem yapabilir; takasla saklama Takasbank ve MKK üzerinden gerçekleşir.
📋 Pratik Bilgi
Pay Piyasası komisyonu aracı kurum bazında değişir; kurumsal kullanıcılar için tipik aralık %0,005-0,02. Bireysel yatırımcılar için 'sıfır komisyon' uygulayan dijital aracılar (Garanti BBVA Yatırım, Midas, İş Yatırım Trader) Türkiye pazarına 2020 sonrasında giriş yaptı. Tüm sözleşme detayları Borsa İstanbul'un resmi sitesinde (borsaistanbul.com) yayımlanır.
İlgili Terimler
BIST 100
BIST 100, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasında piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından en yüksek 100 şirketi içeren ve halka açıklık oranı ile ağırlıklandırılmış bir borsa endeksidir.
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye sermaye piyasalarının ABD'deki SEC'e benzer şekilde düzenlenmesi ve denetlenmesi için 1981'de Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız kamu kurumudur.
KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin, yatırım fonlarının ve sermaye piyasası kurumlarının yatırımcılara yönelik tüm yasal açıklamalarını elektronik olarak yapmak zorunda olduğu merkezi platformdur.