SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Tanım
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye sermaye piyasalarının ABD'deki SEC'e benzer şekilde düzenlenmesi ve denetlenmesi için 1981'de Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız kamu kurumudur.
Görevleri: (1) İhraç ve halka arz izinleri — şirketlerin hisse, tahvil, bono ve yatırım fonu paylarını halka arz etmesi için izin verme. (2) Yatırım kuruluşları (aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri, yatırım fonu kurucuları) için lisans verme ve denetleme. (3) Borsa İstanbul, MKK, Takasbank gibi piyasa altyapı kuruluşlarının düzenlenmesi. (4) İçeriden öğrenenlerin ticareti ve manipülasyonun önlenmesi. (5) İdari para cezaları (10 milyon TL'ye kadar belirli ihlaller için) ve yasak verme.
Uluslararası muadiller: SEC (ABD), FCA (Birleşik Krallık), AMF (Fransa), CNV (Arjantin), CVM (Brezilya), SEBI (Hindistan), OJK (Endonezya). SPK, IOSCO (International Organization of Securities Commissions) üyesidir ve mutual recognition anlaşmaları kapsamında bilgi paylaşımı yapar. Yedi üyeli Kurul tarafından yönetilir; başkan Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Mevzuat: Sermaye Piyasası Kanunu (6362 sayılı, 2012'de güncellendi), Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (III-37.1), portföy yönetim şirketleri tebliği, halka arz tebliği, yatırım fonları tebliği. Tüm tebliğler spk.gov.tr'de yayımlanır. SPK Bülteni periyodik olarak idari kararları ve yaptırımları açıklar.
📋 Pratik Bilgi
Yatırım yapmadan önce ilgili yatırım kuruluşunun SPK lisansı bulunup bulunmadığı 'Yatırım Kuruluşları Listesi' (spk.gov.tr) üzerinden doğrulanabilir. Halka arz olacak şirketlerin izahnameleri SPK onayından sonra KAP'ta yayımlanır. Lisanssız yatırım danışmanlığı, kıymetli maden alım satımı veya kripto işlemleri yapan platformlar SPK'nın yaptırım uyguladığı kategorilerdir.
İlgili Terimler
Borsa İstanbul (BIST)
Borsa İstanbul A.Ş. (BIST), Türkiye'nin tek menkul kıymet borsası olup, 2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) ve İstanbul Altın Borsası'nın (İAB) birleşmesiyle kurulmuştur.
KAP (Kamuyu Aydınlatma Platformu)
Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP), Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin, yatırım fonlarının ve sermaye piyasası kurumlarının yatırımcılara yönelik tüm yasal açıklamalarını elektronik olarak yapmak zorunda olduğu merkezi platformdur.
YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi)
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), bir aracı kuruluşun (aracı kurum, banka, portföy yönetim şirketi) sermaye piyasası işlemlerinden doğan yükümlülüklerini yerine getiremediği durumlarda yatırımcılara, kanunla belirlenmiş limit dahilinde tazminat ödeyen kamu kurumu niteliğindeki tüzel kişiliktir.