Reel Faiz Nedir? Hesaplaması ve Anlamı
Reel faiz, nominal faiz oranından enflasyon oranının düşülmesiyle elde edilen, yatırımın satın alma gücündeki gerçek değişimi gösteren orandır.
2 min read · Updated June 2026
Reel faiz formülü iki şekilde hesaplanır: (1) Yaklaşık formül: reel faiz ≈ nominal faiz − enflasyon. (2) Tam formül (Fisher denklemi): reel faiz = ((1 + nominal faiz) ÷ (1 + enflasyon)) − 1. İki formül arasındaki fark düşük enflasyon dönemlerinde küçüktür, ancak yüksek enflasyon dönemlerinde belirgin hale gelir.
Örnek: TL mevduat brüt %45, stopaj sonrası net %38. Yıllık TÜFE %42. Yaklaşık reel faiz: 38 − 42 = −%4. Tam formül: (1,38 ÷ 1,42) − 1 = −%2,82. Negatif reel faiz, mevduatın enflasyon karşısında satın alma gücü kaybettiği anlamına gelir.
Reel faiz pozitif olduğunda yatırım gerçek anlamda büyür; negatif olduğunda nominal olarak artıyor görünse de satın alma gücü azalır. Türkiye'de 2022-2023 dönemi negatif reel faiz oldu (TCMB politika faizi enflasyonun altında); 2024-2025 döneminde TCMB politika faizinin yükseltilmesiyle bazı vade ve enstrümanlar pozitif reel faize geçti.
Reel faiz hesaplaması için kaynak veriler: TCMB Veri Dağıtım Sistemi (evds.tcmb.gov.tr) mevduat faiz oranları + TÜİK aylık TÜFE yıllık değişim verisi. Stopaj sonrası net faiz oranı kullanılırsa hesaplama vergi sonrası reel getiriye karşılık gelir.
