Bileşik Faiz Nedir? Hesaplama ve 72 Kuralı
Bileşik faiz, bir yatırımın faizinin hem anaparaya hem de önceki dönemlerde tahakkuk eden faizlere uygulanması ile elde edilen kazançtır.
Bileşik faiz formülü: A = P × (1 + r/n)^(n×t), burada P anapara, r yıllık faiz oranı (ondalık), n yıllık faiz dönemi sayısı (yıllık=1, aylık=12), t yıl sayısı. Örnek: 100.000 TL, %20 yıllık faiz, yıllık bileşik, 10 yıl: A = 100.000 × (1 + 0,20)^10 = 619.174 TL. Aynı koşullarda basit faiz olsaydı: 100.000 + 100.000 × 0,20 × 10 = 300.000 TL. Bileşik faiz uzun vadede dramatik fark yaratır.
72 Kuralı yaklaşık formülü: para kaç yılda ikiye katlanır? Yıl ≈ 72 ÷ yıllık faiz oranı. Örnek: %12 faizle 72/12 = 6 yıl; %8 faizle 72/8 = 9 yıl. 72 kuralı düşük ila orta düzey faiz oranları için yaklaşık doğru sonuç verir.
Bileşik faiz hem yatırımcı için (mevduat, hisse senedi) hem borç alan için (kredi, kart borcu) çalışır. Yatırım açısından, faiz dönemi ne kadar kısa olursa (örneğin yıllık yerine aylık bileşik) toplam kazanç o kadar yüksek olur — ama fark düşük faizde küçük, yüksek faizde büyüktür. Borç açısından, bileşik faiz ödenmeyen borcun zaman içinde hızla büyümesine sebep olur.
Türkiye'de bankalar mevduat hesaplarında genellikle vade sonu basit faiz uygular (3 ay, 6 ay sabit oran), bileşik faiz vade içinde otomatik olarak tahakkuk etmez. Yatırım fonları (TEFAS) ise getiri otomatik olarak fonun NAB'ına yansır, dolayısıyla bileşik faiz mantığıyla büyür.
