TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi)
Tanım
TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi), hane halkının tüketim sepetindeki mal ve hizmet fiyatlarının zaman içindeki değişimini ölçen ve Türkiye'nin resmi enflasyon göstergesi olan istatistiktir.
TÜFE, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ayın başında bir önceki ayın verisi olarak yayımlanır. Endeks 12 ana harcama grubunu içerir: gıda ve alkolsüz içecekler, alkollü içecekler ve tütün, giyim ve ayakkabı, konut, ev eşyası, sağlık, ulaştırma, haberleşme, eğlence ve kültür, eğitim, lokanta ve oteller, çeşitli mal ve hizmetler. Her grubun ağırlığı hane bütçesi araştırmasına göre güncellenir.
TÜFE üç temel ölçüm sunar: aylık değişim (bir önceki aya göre), yıllık değişim (12 ay öncesine göre — yaygın 'enflasyon' tanımı), kümülatif değişim (yıl başından itibaren). 2022-2024 döneminde Türkiye yıllık TÜFE'si %50-80 aralığında seyretti (TÜİK verisi). 2025-2026 döneminde dezenflasyon süreciyle bu oran %25-45 bandına geriledi (TÜİK aylık raporları).
Bağımsız enflasyon ölçümü olarak ENAGrup (Enflasyon Araştırma Grubu) endeksi de takip edilir; ENAGrup tarihsel olarak TÜFE'nin 1,5-2 katı oranında değer üretmiştir. Bahçeşehir Üniversitesi BETAM endeksi de alternatif bir ölçümdür. Resmi vergi, prim, emeklilik maaşı zammı hesaplamaları TÜFE'ye dayanır.
📋 Pratik Bilgi
TÜFE aylık verileri tuik.gov.tr üzerinden ücretsiz erişilebilir. Enflasyondan etkilenen pek çok kalem (kira, asgari ücret, vergi, prim üst sınırları) TÜFE'ye endeksli olarak periyodik güncellenir. Reel maaş hesaplaması için: yeni maaş ÷ (1 + yıllık TÜFE).
İlgili Terimler
Reel Faiz
Reel faiz, nominal faiz oranından enflasyon oranının düşülmesiyle elde edilen, yatırımın satın alma gücündeki gerçek değişimi gösteren orandır.
Bileşik Faiz
Bileşik faiz, bir yatırımın faizinin hem anaparaya hem de önceki dönemlerde tahakkuk eden faizlere uygulanması ile elde edilen kazançtır.
TCMB Politika Faizi
TCMB politika faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın bankalara haftalık repo ihaleleriyle sağladığı kısa vadeli fonlamanın oranıdır ve para politikasının temel aracıdır.