BES (Bireysel Emeklilik Sistemi)
Tanım
BES (Bireysel Emeklilik Sistemi), bireylerin kendi iradeleriyle katkı yaparak uzun vadeli emeklilik birikimi oluşturduğu, %30 devlet katkısı ile teşvik edilen bir tasarruf sistemidir.
BES'te bireyler bir emeklilik şirketinde sözleşme açar ve düzenli katkı paylarını yatırır. Devlet, bireysel katkının %30'unu emeklilik birikimine ekler — bu devlet katkısının yıllık üst sınırı brüt asgari ücretin yıllık tutarına eşittir. 2025 itibariyle yıllık devlet katkısının üst sınırı yaklaşık 75.000 TL'dir (asgari ücret zammına bağlı olarak yıllık güncellenir).
BES birikiminin yatırıldığı emeklilik fonları çeşitlidir: hisse fonu, borçlanma araçları fonu, kıymetli maden fonu, fon sepeti fonu, dengeli fon, OKS (Otomatik Katılım Sistemi) standart fonu vs. Birey portföyü dilediği zaman değiştirebilir; yıllık 6 fon değişiklik hakkı vardır (genelde ücretsiz). Yönetim ücreti yıllık fon büyüklüğü üzerinden %1-2,28 aralığında alınır (SPK ve EGM düzenlemesine tabi).
Vergi: 10 yıl ve 56 yaş şartını dolduran BES birikiminden çıkış halinde stopaj %5 olarak uygulanır (son güncel oran). Daha kısa süreli çıkışlarda stopaj %10 veya %15 olarak uygulanır. Devlet katkısı 10 yıl tutulduktan sonra hak edilir; daha erken çıkışta devlet katkısı kısmi olarak kaybedilir. Sistemden hak ediliş şartlarını sağlamadan çıkış stopaj oranı yüksektir.
📋 Pratik Bilgi
BES'te %30 devlet katkısı bireysel katkının üzerine eklenir, bu tasarruf miktarını matematiksel olarak %30 oranında artırır. Devlet katkısının yıllık üst sınırı asgari ücrete bağlı olduğundan, yıllık katkı tutarınız bu sınırı aşıyorsa fazlası için devlet katkısı uygulanmaz.
İlgili Terimler
SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu)
SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu), Türkiye'nin emeklilik, sağlık, iş kazası ve işsizlik sigortalarını yöneten kamu kurumudur ve 5510 sayılı Kanun ile düzenlenmiştir.
Stopaj
Stopaj (gelir vergisi tevkifatı), gelirin elde edildiği kaynakta — banka, işveren, fon yöneticisi tarafından — doğrudan kesilerek devlete ödenen vergi ön ödemesidir.
TEFAS
TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), Türkiye'deki yatırım fonlarının aracı kurumlardan bağımsız olarak tek bir platformdan alınıp satılabildiği elektronik sistemdir.