MKK (Merkezi Kayıt Kuruluşu)
Tanım
Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türkiye'de hisse, yatırım fonu katılma payı, varlık dayalı menkul kıymetler, kira sertifikaları gibi tüm kaydi sermaye piyasası araçlarının saklanması, kayıtlarının tutulması ve takas işlemlerinin yapılması ile görevli kuruluştur.
Kuruluş ve yapı: 2001 yılında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde kurulmuştur. Borsa İstanbul, Takasbank ve diğer SPK düzenli kurumlarla birlikte Türkiye sermaye piyasası altyapısının üç temel sütunundan biridir. Görevleri SPK tarafından denetlenir; yatırımcı bilgileri 6698 sayılı KVKK kapsamında korunur.
Hizmetler: (1) e-MKK Bilgi Merkezi — yatırımcının tüm aracı kurumlardaki hesap bilgilerini, hisse yatırımlarını ve haklarını tek noktadan görüntüleme. (2) e-GENEL KURUL — borsa şirketlerinin genel kurullarında elektronik katılım ve oy verme. (3) e-VERİ Bilgi Merkezi — şirketlerin yatırımcı bilgisi sağlama hizmetleri. (4) İhraçcı bilgi sistemleri — şirketlerin kayıtlı sermaye, ortak sayısı, pay grupları gibi bilgilerinin tutulması. (5) Hak kullanım servisleri — temettü, bedelsiz hisse, rüçhan hakkı.
Yatırımcı tarafı: Türkiye'de pay alım satımı yapan tüm yatırımcıların payları MKK'da kayıtlıdır — fiziki sertifika sistemi 2005'te tamamen kaldırıldı (Mecburi Kaydileştirme). Aracı kurumlar yatırımcı adına MKK nezdinde alt hesaplar açar. e-Devlet veya MKK web sitesi (e-mkk.com.tr) üzerinden kişisel bilgilerini, hisse pozisyonlarını ve genel kurullarda kullanılabilir oylarını görebilir.
📋 Pratik Bilgi
MKK'daki hesap bilgileriniz aracı kurumdan bağımsızdır — aracı kurum batarsa bile pay sahipliğiniz MKK'da kayıtlı kalır. Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) ise aracı kurumun sermaye piyasası işlemlerinden doğan yükümlülüklerini karşılayamadığı durumlarda devreye girer (limitli koruma).
İlgili Terimler
Borsa İstanbul (BIST)
Borsa İstanbul A.Ş. (BIST), Türkiye'nin tek menkul kıymet borsası olup, 2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) ve İstanbul Altın Borsası'nın (İAB) birleşmesiyle kurulmuştur.
SPK (Sermaye Piyasası Kurulu)
Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Türkiye sermaye piyasalarının ABD'deki SEC'e benzer şekilde düzenlenmesi ve denetlenmesi için 1981'de Sermaye Piyasası Kanunu ile kurulan idari ve mali özerkliğe sahip bağımsız kamu kurumudur.
YTM (Yatırımcı Tazmin Merkezi)
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), bir aracı kuruluşun (aracı kurum, banka, portföy yönetim şirketi) sermaye piyasası işlemlerinden doğan yükümlülüklerini yerine getiremediği durumlarda yatırımcılara, kanunla belirlenmiş limit dahilinde tazminat ödeyen kamu kurumu niteliğindeki tüzel kişiliktir.