BIST 30
Tanım
BIST 30, Borsa İstanbul'da işlem gören paylar arasında piyasa değeri ve likidite kriterlerine göre seçilen 30 şirketten oluşan ve VİOP endeks vadeli işlemlerinin dayanak varlığını oluşturan ana endekstir.
Hesaplama yöntemi: BIST 30, fiili dolaşımdaki piyasa değeri ağırlıklı (free-float adjusted) yöntemle hesaplanır. Endeks bileşimi 3 ayda bir Mart, Haziran, Eylül ve Aralık aylarında gözden geçirilir. Bir hissenin endekse alınması için Pay Piyasası'nda son 3 ayda yeterli işlem hacmi, piyasa değeri ve fiili dolaşım oranı gerekir. Ağırlıklara şirket bazında (~%15) ve sektör bazında üst sınır uygulanır.
BIST 30 ile BIST 100 farkı: BIST 30 sadece en büyük 30 şirketi içerirken, BIST 100 ilk 100'ü içerir. BIST 30 daha fazla yoğunlaşmış (Akbank, Garanti BBVA, İş Bankası, Koç Holding, Sabancı Holding, THY, Ereğli Demir Çelik, Tüpraş, Bim, Migros, Aselsan, ASELSAN gibi büyük kapasiteli şirketlerden oluşur). VİOP'ta endeks vadeli işlemleri ve opsiyonları (XU030 sözleşmesi) BIST 30'a göre fiyatlanır.
Endekse erişim: doğrudan endeks pay alımı yapılamaz; pay sepetine ulaşmak için ETF (örneğin ZGEME — Garanti Asset BIST 30 Banka Endeks Fonu, ETF UNICO BIST 30 Endeks ETF), BIST 30 endeksini takip eden yatırım fonları (TEFAS) veya VİOP endeks vadeli işlemleri kullanılabilir. ETF'ler genellikle %0.20-0.50 yıllık yönetim ücreti taşır.
📋 Pratik Bilgi
BIST 30 ile BIST 100 arasındaki getirilerin uzun vadeli farkı genellikle %1-3 puan aralığındadır (yıllık), çünkü ikisinin de büyük şirketlerin ağırlığı dominanttır. BIST 30 endeksi reel-zamanlı olarak Borsa İstanbul tarafından her 10 saniyede bir hesaplanıp yayımlanır.
İlgili Terimler
BIST 100
BIST 100, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasında piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından en yüksek 100 şirketi içeren ve halka açıklık oranı ile ağırlıklandırılmış bir borsa endeksidir.
Borsa İstanbul (BIST)
Borsa İstanbul A.Ş. (BIST), Türkiye'nin tek menkul kıymet borsası olup, 2013 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) ve İstanbul Altın Borsası'nın (İAB) birleşmesiyle kurulmuştur.
TEFAS
TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), Türkiye'deki yatırım fonlarının aracı kurumlardan bağımsız olarak tek bir platformdan alınıp satılabildiği elektronik sistemdir.