Repo ve Ters Repo: Kısa Vadeli Para Piyasası Enstrümanı
Repo (Geri Satım Vaadi ile Alım Anlaşması — Repurchase Agreement), bir menkul kıymetin (genellikle DİBS) belirli bir tarihte daha yüksek fiyattan geri alma taahhüdü ile satılmasıdır. Ters repo, aynı işlemin karşı taraf perspektifidir — alıcı sıfatıyla.
İşleyiş: Banka X, Yatırımcı Y'ye 100.000 TL nominal devlet tahvili satar. Eş zamanlı olarak 7 gün sonra 100.480 TL'ye geri alacağını taahhüt eder. Yatırımcı Y'nin 7 günlük getirisi 480 TL'dir, bu eşdeğer yıllık ~%25 (basit oran). Banka X için bu işlem kısa vadeli TL fonlamadır. Yatırımcı Y için ise teminatlı (DİBS güvenceli) kısa vadeli yatırımdır.
Vergilendirme ve risk: bireysel yatırımcı için repo gelirleri %15 stopaja tabidir (oranlar Cumhurbaşkanlığı kararıyla değişebilir). Risk profili açısından repo, doğrudan banka mevduatından farklıdır — repoda teminat olarak verilen DİBS yatırımcı sahipliğinde olduğundan, banka iflas etse bile yatırımcı DİBS'e sahip olur (uygulama bankaya ve sözleşme detayına bağlıdır). Mevduat sigortası kapsamında değildir.
Kullanım: Türkiye'de banka mobil uygulamalarında 'Repo' bir gecelik yatırım seçeneği olarak sunulur. Tipik vadeler: 1 gün (overnight), 7 gün, 14 gün, 28 gün. Faiz oranı TCMB politika faizine yakın seyreder. Yatırım fonları, özellikle Para Piyasası Fonları, portföylerinin önemli bir kısmını ters repolarda değerlendirir.
Bir gecelik repo, atıl TL bakiyenin haftalık veya aylık vadeli mevduata bağlanmadan değerlendirilmesi için kullanılır. Net getiri = brüt repo faizi × (1 − %15 stopaj). Banka platformları genellikle 'Akıllı Repo' veya 'Otomatik Repo' adı altında atıl TL bakiyeyi gece otomatik repoya yönlendirir.
